‘Wij’ halen de kanonneerboot uit het vet

SMS_Panther
Kanonneerboot SMS Panther, bron: Wikipedia

30 september 2014. Ik gebruik graag het woordje ‘wij’ en dat wekt menigmaal op zijn minst verbazing zo niet irritatie. Dit gebeurt in de volgende situatie, namelijk als ik met ‘wij’ wij Europeanen of wij westerlingen (Europeanen en Noord-Amerikanen) bedoel. Intussen ben ik er al aan gewend en stoor ik mij er niet meer aan maar dat kon ik pas toen ik wist wat de oorzaak was van de door mij opgeroepen tegenweer.

Ten eerste ligt het voor de hand dat de meeste Nederlanders zich in de eerste plaats Nederlander voelen. Dat ze daarmee automatisch Europeaan zijn en vrijwel altijd Westerling komt maar moeizaam bij ze op. Nee, dan zijn we liever een overzichtelijke Nederlander. Ten tweede roept vooral het zijn van westerling bij menigeen weerstand op omdat het een politieke lading heeft en de betrokkene daarmee al hetgeen dat zich in het verleden, heden en de toekomst van de geografische en culturele entiteit ‘het Westen’ heeft voorgedaan en voordoet op zich laadt. Het zijn natuurlijk niet alleen Nederlanders die dit voelen. Vooral bij het verleden voelen zich veel Europeanen ongemakkelijk, want door bij ‘wij’ te horen dragen wij ook allemaal veroveringsoorlogen, slavernij, imperialisme en een koloniaal verleden met ons mee in onze bagage. Het meest opvallend is dit verschijnsel te zien bij menig Duitser die de categorieën Duitser, Europeaan en Westerling liever in één klap zou willen overslaan en graag in één ruk door wil gaan naar de kwalificatie wereldburger en daarmee het eigen beladen nationale verleden volkomen te laten verwateren. En de Duitsers zijn dus niet de enigen.

Ik heb er dus minder moeite mee en identificeer mij zonder schroom met Europa en het Westen. Het verleden vind ik wellicht interessant, bij tijd en wijle zelfs zeer interessant maar schaamte of zelfs afkeer roept het in ieder geval niet bij mij op, want vrijwel niets is zo relatief als een zogenaamd beladen verleden van een bevolkingsgroep. Overigens merk ik hierbij op dat ‘identificeren’ niet gelijkstaat met ‘instemmen’ maar dit soort nuances komen nauwelijks tot hun recht als door het gebruik van ‘wij’ weer eens de obligate morele verontwaardiging opborrelt.

Het is ook niet makkelijk voor de wereldburgers die ervan overtuigd waren dat sinds de val van de Berlijnse Muur de moraal in de internationale politiek zegevierde, met als hoogtepunten het ingrijpen in de Bosnische burgeroorlog, het imploderen van de apartheid en de ontmanteling van de Sovjet Unie. We weten nu beter sinds wij dit jaar ruw zijn gewekt uit onze idyllische droom. We weten nu dat de aanslag op het WTC ‘slechts’ een voorteken was voor wat we nu zien gebeuren in de vorm van het dolgedraaide IS-monster. Abrupt zijn ‘we’ weer eens een oorlog in gesleurd. De wereld was toch een dorp geworden? Nu blijkt het een dorp te zijn met wijken waar hevig gevochten wordt en waar de ‘wij’s’ zich maar beter niet meer kunnen vertonen.

Aan het eind van de negentiende eeuw, als gevolg van de kolonisatie van de wereld buiten Europa door Europa, waren ‘wij’ er zo goed als in geslaagd om alle witte plekken op de wereldkaart – de plekken waar nog nooit witte mensen waren geweest – in te kleuren . Op dit moment vervagen op diverse plaatsen in een hoog tempo de kleuren en worden er weer witte plekken zichtbaar op de landkaart die slechts voor niet-blanken te betreden zijn – tenminste als je niet onthoofd wilt worden. Toen de witte plekken ingekleurd werden door ‘onze’ voorvaderen ging dat niet altijd vreedzaam. Regelmatig werd een expeditieleger of een kanonneerboot http://nl.wikipedia.org/wiki/Kanonneerboot ingezet. En als de ‘in kaart te brengen’ bevolking verzet bood werd zonder teveel acht te slaan op het welzijn van de plaatselijke bevolking met geweld een eind gemaakt aan de opstand. De kanoneerboot is sindsdien een symbool geworden voor militaire ingrepen vanuit het buitenland.

images
Processie van Echternach

Obama is ermee begonnen de nieuwe witte plekken te heroveren en deze gebieden weer aan te laten sluiten bij – zoals hij het noemt – de beschaafde wereld (don’t mention the ‘w’ word). Hij wil de kaart opnieuw inkleuren met inzet van luchtaanvallen en Koerdische en Iraakse grondtroepen. Met de mond wordt beleden dat de burgerbevolking daarbij (zoveel mogelijk) gespaard zal worden. Heel nobel, maar wie de geschiedenis kent weet dat zoiets niet vol te houden is. Wie het IS-gebied wil heroveren zal hoe dan ook burgerslachtoffers maken. Voorlopig laten ‘wij’ dat over aan de Irakezen en Koerden. De kans is groot dat ze het niet aankunnen. En daarmee is de dag niet ver dat ook ‘wij’ weer onze handen zullen vuil maken. De kanonneerboten worden dan weer uit het vet gehaald en de expeditielegers lopen zich warm. Iedereen weet het, maar niemand durft het nog uit te spreken. Wie het positief wil zien kan zich vastklampen aan het idee dat de vooruitgang van de mensheid vergelijkbaar is met de Processie van Echternach http://nl.wikipedia.org/wiki/Processie_van_Echternach, drie stappen vooruit, twee stappen achteruit en vervolgens weer drie stappen vooruit.

Update 26 januari 2015 ‘Voorlopig laten “wij” dat over aan de Irakezen en Koerden. De kans is groot dat ze het niet aankunnen.’ Dat schreef ik hierboven. Even leek het erop dat de gok/tactiek vruchten afwerpt, even werd gemeld dat de stad Kobani http://en.wikipedia.org/wiki/Koban%C3%AE, waar de Koerden en Amerikaanse bommen nu al vier maanden lang IS trachten te verdrijven, heroverd was op IS. Maar deze melding is snel weer afgezwakt, http://nos.nl/artikel/2015557-pentagon-strijd-om-kobani-nog-niet-voorbij.html.