Vladimir Putin en Albert Camus

465px-Elizaveta_Feodorovna-w800-h600
Ella von Hessen

Wat hebben Vladimir Putin en Albert Camus gemeenschappelijk? Nou dit: beiden waren diep onder de indruk van Grootvorstin Ella. Wie is in godsnaam grootvorstin Ella, hoor ik de lezer al verzuchten. Ik kan je verklappen, Ella was inderdaad een indrukwekkende vrouw. Een Duitse prinses van geboorte, die vanaf haar huwelijk in Rusland leefde totdat ze door de bolsjewieken in 1918 werd vermoord. Ze was de zus van de laatste keizerin van Rusland en getrouwd met een neef van de tsaar. Met deze ‘reactionaire’ achtergrond ligt het bepaald niet voor de hand om indruk te maken op de huidige Russische president en zeker niet op de hyperintellectuele schrijver Camus. En toch is het haar gelukt.

Waardoor? In 1905 werd haar aartsconservatieve man (gouverneur van Moskou) de lucht ingeblazen nadat een terrorist zijn bom dwars door de ruit van een koets op de schoot van de grootvorst had doen belanden. Op dat moment bevond Ella zich in haar naburige paleis (vlak bij het Kremlin). Zij hoorde de knal van de explosie en merkte dat de ruiten van het gouverneurspaleis sidderden. Ze spoedde zich meteen naar buiten en ontfermde zich midden op straat over de uiteengereten resten van haar man. Lees hier meer over de grootvorst en de aanslag op hem: http://en.wikipedia.org/wiki/Grand_Duke_Sergei_Alexandrovich_of_Russia

Op zich is dit niet bijzonder genoeg om indruk te maken op mannen als Putin en Camus, zeker niet als je je bedenkt dat tussen 1905 en 1907 zo’n 4500 aanslagen werden gepleegd op Russische functionarissen en de volgende aanslag de voorafgaande aanslag liet verbleken. Wat was het dan wel? Wat Putin betreft ging het hem om (de Duitse gründlichkeit van) haar onvermoeibare inzet voor de medemens – ze was een moeder Theresa avant la lettre. Lees hiervoor mijn vertaling van een deel van de toespraak die Putin (in het Duits) in 2001 voor het Duitse parlement hield en waarin hij de positieve inbreng van Duitsers voor Rusland besprak:

‘Herinnert u zich de dochter van de Duitse koning Ludwig IV van Hessen-Darmstadt: in Rusland kent men haar als grootvorstin Elisabeth. Zij had een tragisch lot. Na de moord op haar man stichtte zij een nonnenklooster. Tijdens de Eerste Wereldoorlog verzorgde zij Russische en Duitse gewonde soldaten. In 1918 werd zij door de bolsjewieken geëxecuteerd. Zij werd tot die tijd overal in Rusland vereerd. Onlangs werden haar goede daden officieel gehonoreerd en werd zij heilig verklaard. Een standbeeld van haar prijkt sinds kort het centrum van Moskou.’

En dan komen we bij hetgeen de (Nobelprijs winnende) auteur Camus inspireerde tot zijn bekende werk ‘Les Justes’. Na de aanslag op haar man en op de avond voor diens begrafenis begaf Ella zich naar de gevangenis om de moordenaar op te zoeken en hem vergiffenis te schenken. Camus heeft dit in een intrigerende dialoog verwerkt en zo de morele aspecten van moord en terrorisme weten te analyseren. Daarmee is ‘Les Justes’ nog steeds actueel, temeer als je bedenkt dat het moslimterrorisme vaak vergeleken wordt met het terrorisme van de Russische bolsjewieken en de nihilisten. Zie voor meer informatie: http://en.wikipedia.org/wiki/Princess_Elisabeth_of_Hesse_and_by_Rhine_(1864%E2%80%931918), http://en.wikipedia.org/wiki/Les_Justes, http://askmoscow.com/2010/12/sts-mary-and-martha-convent-of-mercy/

En tenslotte een historische vondst. Zie hierbij de afbeelding van een ansichtkaart uit 1905 – het jaar waarin de man van Ella werd omgebracht. 20131109120916_00001-w800-h600De kaart is onder meer ondertekend door een Ella (daar waar de stempel overeen zit). Zoals de betreffende dames hun kaart hebben beschreven stel je je een haast jolige sfeer voor. Vooral de naam ‘Erna 5’ doet het hem. De dames dartelen kennelijk rond in de buurt van het keizerlijk paleis Peterhof. Prinsessen of grootvorstinnen zullen het waarschijnlijk niet zijn. Wellicht zijn het vrolijke gouvernantes die voor prinsessen werken en die meneer Kurzan in België blij willen maken met een ietwat frivool aandoend kaartje. 20131109120934_00001-w800-h600Zo zie je maar dat te midden van de revolutionaire woelingen van 1905 gelukkig nog plaats was voor onschuldig vertier.