Waar zijn de geopolitieke zieners?

Clairvoyant
Een clairvoyant oftewel een ziener

22 augustus 2016. Het valt mij op dat veel media niet in staat zijn om de toekomst te verkennen. Ze zien de wereldproblemen niet meer aankomen en tonen zich keer op keer verrast door wat er allemaal gebeurt. Intussen steken ze hun energie in het herkauwen van het heden, het zo beeldend mogelijk weergeven van de actualiteit en wat daaraan vooraf ging. Daarmee vervullen ze niet langer een belangrijke functie: het waarschuwen van het publiek voor wat komen kan. Het duiden van de toekomst lijkt een taboe te zijn geworden. Het is ook tegengesteld aan de gebruikelijke aanpak die de media toepassen, immers de toekomst is ’moeilijk  te checken’, er zijn geen bronnen behalve de ‘toekomstduider’ zelf, en het kon wel eens op speculeren neerkomen – wat helemaal uit den boze is.

GBJ Hiltermann, bron: Wikipedia, Nationaal Archief, Den Haag

Het is anders geweest. Ik herinner mij twee geopolitieke ‘zieners’ die tot diep in de jaren zeventig furore maakten. Het waren de toekomstverkenners van mijn pre-computer tijdperk: GBJ Hiltermann en de Frans-Duitse Peter Scholl-Latour. Dankzij hun diepgaande algemene ontwikkeling en dankzij hun vermogen om originele verbanden te leggen, wisten ze verrassende visies op de toekomst te schetsen. En dat ook nog eens op een eloquente of zelfs elegante wijze.

Peter Scholl-Latour, bron: Wikipedia

Uiteraard waren ze – als kinderen van hun tijd – ‘schaamteloos eurocentrisch’ en onomwonden pro-westers. Mensenrechten waren niet of nauwelijks bepalend voor hun geopolitieke analyse, wellicht vertroebelde zoiets alleen maar het zicht op de toekomst. Tegelijkertijd  brachten ze met gemak respect op voor afwijkende meningen – hoe rabiaat ook – zolang een mening maar niet door domheid werd aangedreven.

Ik ben dus in afwachting van een nieuwe toekomstverkenner. Juist in een tijd van technologische erupties en geopolitieke woelingen, heb ik behoefte aan iemand die – met rustige stem en soevereine overtuiging – vertelt wat komen kan inclusief een routeplanning naar de uitweg. En tot we weer zo iemand gevonden hebben, zou ik graag nog eens de sonore stem van GBJ willen horen over de diverse wereldproblemen van toen. Het zal mij niet verbazen als de analyses van destijds nog steeds opgeld doen. In Hilversum zit het instituut Beeld en Geluid http://www.beeldengeluid.nl/ als een welwillende broedkip op zijn uitzendingen en ze hebben mij verteld dat ze bereid zijn om ‘iets te regelen om de stem van GBJ weer te laten klinken’ (YouTube?) – ze wachten alleen maar op een initiator die de oude stem wakker kust. Dus wie zich geroepen voelt, mag zich melden…