Het einde van de oude wereldorde

10 juli 2016. In Japan kan zich vandaag een breuk met het verleden van historische omvang afspelen. Er vinden verkiezingen plaats voor het Hogerhuis. Als de zittende premier daar net zo’n grote meerderheid behaalt als in het Lagerhuis, kan hij de grondwet  – die het land in 1946 door de Amerikanen opgelegd kreeg – veranderen. Daarmee krijgt het Japanse leger de kans een grotere rol te gaan spelen. Het zal geen toeval zijn dat de behoefte tot die verandering samenvalt met het besluit om Duitsland binnen de NAVO een dominantere positie te laten spelen. Japan als tegengewicht van de toenemende Chinese bewapening, Duitsland als tegengewicht van de toenemende Russische assertiviteit.

Japanse verkiezing Hogerhuis
Voor wie van de Duitse teletekst houdt, analyse van de Japanse verkiezingen van vandaag (10 juli 2016)

Dit is weer een signaal dat de wereldorde, die in 1945 zijn aanvang nam, langzaam maar zeker verandert. De gewijzigde rollen van Japan en Duitsland maken onderdeel uit van een toenemend aantal vallende dominostenen, net als overigens de Brexit. De post-1945 wereld was een wereld van dominante militaire blokken, van globalisering en uitdijende politieke correctheid en die wereld is nu aan het vervagen. De oorzaken van deze verandering zijn: (1) de toenemende dominantie van China, (2) de opkomst van de islamistische terrorisme (dat in feite ook een militair blok begint te worden, maar dan gestoeld op een permanente guerrillaoorlog), (3) het afkalven van de westerse middenklassen door financieel-economische veranderingen (zoals de krediet-tsunami, automatisering, robotisering, snelle liberalisering van de handel) en de daarmee gepaard gaande groei van het nationalisme en (4) ten slotte het integratieprobleem waarmee veel westerse landen worstelen en dat de politieke correctheid onder druk zet. De verandering van de wereldorde betekent ook de overgang van zeventig jaar relatieve stabiliteit naar een fase van relatieve destabilisatie. Het is dus gordels omdoen geblazen.

Dit alles geeft de Amerikaanse presidentsverkiezingen een extra dimensie. Want als Trump die verkiezing wint, kan het best zo zijn dat hij het is, die de doodsteek uitdeelt aan de politieke correctheid, de globalisering stillegt en zal trachten om samen met Rusland de wereld militair in Trumps gareel te brengen (het zal nog blijken dat Trump niet afkerig zal staan tegen samenwerking met Putin). Het wordt ongetwijfeld een ‘boeiende’ exercitie die de wereld ingrijpend kan veranderen.