Heimwee naar de oude G7

22 januari 2016. Wellicht heb ik een te selectief geheugen en zie ik bepaalde zaken te rooskleurig. Maar ik heb toch echt de indruk dat niet zo lang geleden grote wereldproblemen veel voortvarender werden aangepakt. Was het niet zo, dat zodra het Westen of een deel van het Westen in serieuze problemen kwam, leiders van de machtigste westerse landen met spoed bijeen kwamen? Onder de best wel bescheiden naam G7 (https://nl.wikipedia.org/wiki/Groep_van_Zeven) analyseerden deze leiders in één weekend het probleem en in hetzelfde weekend hakten ze meteen de meest weerbarstige knopen door. Daarna was het simsalabim: binnen afzienbare tijd werd het probleem de wereld uit geholpen. Dat hierdoor soms / vaak weer nieuwe problemen ontstonden was van latere zorg. En natuurlijk, er waren altijd mensen die tegen de aard van de oplossing ageerden (‘te kort door de bocht’, ‘te ruw’, ‘te egoïstisch’ enz), maar het gros van de bevolking was tevreden en kon rustig doorgaan met zijn gebruikelijke leventje. Rust in de tent. Daar ging het de leiders om.

De televisiebeelden van de diverse G7’s staan op mijn netvlies gebrand: Margaret Thatcher, Ronald Reagan, de Italiaan X, de Fransman Y, een Japanner, een Canadees en een Duitser. Het gaf de toeschouwer een vertrouwd gevoel. Als Europa destijds te maken zou hebben gehad met een vergelijkbare vluchtelingenchaos, was er vast veel doortastender ingegrepen. In de Koude Oorlog wilde Amerika niet eens een vleugje destabilisering van zijn belangrijkste partners riskeren. Vertaald naar de huidige situatie, wat hadden ze kunnen doen? Ze hadden de kuststrook van Libië kunnen blokkeren zodat er geen boot meer weg kon. En Amerika zou Turkije onder grote druk hebben gezet, waarna geen migrant meer in een boot was gestapt. Daarnaast hadden ze in de regio safe havens voor vluchtelingen ingericht.

Terug naar nu. Europa lijkt zich in de richting van een existentiële crisis toe te bewegen, terwijl Amerika voor wat betreft de vluchtelingencrisis toekijkt en blijkbaar geen kik geeft (met uitzondering van Donald Trump dan). Obama liet bij zijn aantreden doorschemeren dat hij eigenlijk niet veel op heeft met Europa. Cru gezegd, wij liggen samen met Rusland op de door hem bedachte vuilnishoop van de geschiedenis. China is nu Amerika’s troetelkind en wordt tegelijkertijd als een toekomstige bedreiging gezien. Daarop wil hij zich focussen. De EU had in het gat moeten springen dat hierdoor gaapt tussen Amerika en Europa. Maar de EU is voorlopig niet veel meer dan een handels-entiteit en (nog) niet in staat of willens om geopolitiek te bedrijven. Het tandem Brussel en Berlijn klampt zich intussen steeds krampachtiger vast aan granieten verdragsteksten en snel aftakelende idealen. De oordoppen moeten daar wel heel diep in de gehoorgang verankerd zitten. Want ze lijken het aanzwellende gegrom, dat opklinkt van straten en pleinen, niet te (willen?) horen.