Op drift geraakte Russen

220px-Grand_Duchess_Anastasia_Nikolaevna-w800-h600
De echte Anastasia, bron Wikipedia

Dit is een stukje tekst over Russen die door ‘de eeuw van de verschrikking’ werden vermalen. Als de (potentiële) lezer niet van tragische levensverhalen houdt, kan hij/zij deze blog maar beter overslaan. Er zouden hier miljoenen mannen en vrouwen aan bod kunnen komen, maar ik geef er de voorkeur aan om me tot drie te beperken. De drie zijn een naamloze, aan lager wal geraakte Russin in Hong Kong die voor het gemak Anastasia  is genoemd. Als tweede behandel ik een Duits-Russische schilder die op Bali oud hoopte te worden en tenslotte heb ik het over een Deens-Russische vrouw die verstrikt raakte in het duistere wirwar van diverse geheime diensten.

Als eerste dan de minibiografie van Anastasia.  Het verhaal is afkomstig uit een boek. Ik kocht dit boek omdat ik mij tegoed wilde doen aan de herinneringen van een koloniaal jongetje in het Hong Kong van de jaren vijftig. http://www.bookmarksmagazine.com/book-review/golden-boy/martin-booth Ik was dan ook aangenaam verrast toen tijdens het lezen, onverwachts een vage echo uit de tsarentijd uit het boek opklonk. Het boek is in het Engels. Ik heb voor het leesgemak en om mij auteursrechtelijk in te dekken de betreffende passages bewerkt en er een vrije vertaling van gemaakt. De verhalen over de andere twee personen zullen t.z.t. volgen.

(1) De niet zo keizerlijke Anastasia

Met het boek ‘Golden Boy’ heeft de Britse schrijver Martin Booth (hij stierf kort na de voltooiing van dit boek) http://en.wikipedia.org/wiki/Martin_Booth zijn memoires gepubliceerd over het Hong Kong van de vroege jaren vijftig.

Het oude Hong Kong, bron: http://yeinjee.com/old-china-photos-2/#wrap

Als jongetje was Martin een vrijbuiterig menneken dat, zonder dat zijn ouders het wisten, ronddoolde door de glibberige straatjes en steegjes van de inmiddels afgebroken Chinese volkswijken. Met zijn blonde haren  tussen donkerharige Chinezen viel Martin onmiddellijk op. Niet alleen Chinese ogen bekeken hem. Hij werd ook regelmatig gespot door een voortstrompelende lompenklont, een oude, broodmagere vrouw met een Europees uiterlijk, die naar urine stonk, naar zweet, rijstwijn, tabak, opium en knoflook. En als het zo uitkwam ook naar poep. Vanwege het vieze voorkomen probeerde Martin haar steevast te ontwijken, of liever gezegd te ontvluchten maar, met een verbluffende begerigheid die men haar nauwelijks durfde toe te vertrouwen, bleef ze hem met een gehaaste waggelgang op de hielen zitten waarbij ze alsmaar ‘Alexei! Alexei!’ riep.

anna-karenina-116~_v-varxl_c8644e-w800-h600
Een Russische dame met haar officier, bron film: Anna Karenina

Martin kreeg van de Chinezen uit de buurt te horen dat zij een Wit-Russische was, de vrouw van een hoge officier in het keizerlijk leger.  Toen de bolsjewistische opstand uitbrak, werd haar man gedood en maakte zij zich op om vanuit het Russische kernland via het Verre Oosten naar China te vluchten. Uiteindelijk bereikte ze Sjanghai waar ze zich vestigde en waar ze haar geld verdiende als pianolerares en als courtisane. Zij werd de maîtresse van een Chinese gangster of krijgsheer uit de warlord periode http://en.wikipedia.org/wiki/Warlord_Era – het verhaal varieerde op dit punt nogal en zou zomaar een ‘geromantiseerde’ versie kunnen zijn van haar levensloop. In ieder geval leidde zij gedurende die periode een voor een berooide vluchteling zeer comfortabel leven.  Toen brak de oorlog uit tussen China en Japan http://nl.wikipedia.org/wiki/Tweede_Chinees-Japanse_Oorlog.  Zij was gedwongen om verder te driften en vond in Hong Kong een ‘goed’ heenkomen.

783px-Japanese_Occupation_-_Map-w800-h600
Kaart Chinees-Japanse oorlog, bron: Wikipedia

Het was inmiddels 1938, haar schoonheid was sterk tanende en haar gemoed was redelijk depressief en neurotisch te noemen. Haar vingers sloegen de toetsen van de lespiano verkeerd aan terwijl haar geduld met de ongetalenteerde leerlingen opraakte. Met goedkope gin en opium probeerde ze haar zorgen te vergeten en het zal niet verbazen dat dit haar neergang bespoedigde. Met de verkoop van een laatste diamant uit de goede oude tijd was de bedelstaf bereikt. Hoe ze de Japanse bezetting doorstond wist niemand, er werd gefluisterd dat ze een Japanner als minnaar had http://en.wikipedia.org/wiki/Japanese_occupation_of_Hong_Kong. Toen haar geest meer en meer door de opiumwalmen beneveld raakte beweerde ze opeens grootvorstin Anastasia http://nl.wikipedia.org/wiki/Anastasia_Nikolajevna_van_Rusland te zijn, die als enige de moord op de Russische keizerlijke familie zou hebben overleefd – maar niemand geloofde haar.

Op een dag was ze weer Martin achterna gestrompeld, luidkeels ‘Alexei! Alexei!’ roepend. Martin lette niet op en was een doodlopend steegje in gerend. Nu had ze hem te pakken, hier kon hij haar niet meer ontsnappen. Met langzame, afgemeten passen naderde ze hem, ze wankelde daarbij alsof ze de oversteek maakte over gladde stenen in een riviertje. Ze mompelde iets onverstaanbaars. Geen halve meter van hem vandaan, dichtbij genoeg voor Martin om in het windstille steegje omhuld te worden door haar onwelriekende geur kwam ze tot stilstand. Listig en met grote concentratie monsterde ze zijn gezicht.

220px-Alexei1909-w800-h600
De echte ‘Alexei’, tsarevitsj van Rusland, bron: Wikipedia

‘Waarom ren je toch van me weg, Alexei?’
‘Ik heet geen Alexei!’ antwoordde hij.
Ze glimlachte. Haar tanden waren groezelig grijs, maar met de glimlach vervaagde haar afgestompte uitdrukking. Heel even onthulde zij een flard van haar vroegere schoonheid.
‘Op een dag zul je keizer van Rusland zijn,’ voorspelde zij.
Hij gluurde langs haar heen om te zien of er een mogelijkheid was om weg te komen, om te ontsnappen.
‘Ik leef daar.’ Met haar knokige vinger wees ze naar het blauw van de hemel boven hen. Ze deed een stap naar voren en streelde liefdevol over zijn haren. Daarna maakte ze plaats voor hem, haar verzameling lompen streek daarbij langs zijn gezicht.  Martin sprintte meteen weg – zigzaggend, om de Chinese kraampjes heen, dwars door de mensenmenigte in de richting van de Europese wijk. Hij holde tot hij thuis was en waar hij tot consternatie van zijn moeder (het was pas twee uur ‘s middags) onmiddellijk een bad nam. Een week later, sloot Martin zich aan bij een groep Chinese straatkinderen die ‘Anastasia’ met hun gejoel achtervolgden, waarbij ze haar met grint bekogelden. Het zou de laatste keer zijn dat hij haar zag. http://nl.wikipedia.org/wiki/Aleksej_Nikolajevitsj_van_Rusland

 

(2) Walter Spies [beschrijving volgt nog]

(3) Vera von Schalburg [beschrijving volgt nog]