De vrees van een liberale democraat

image-2017-01-2929 januari 2017. Het moeten op zijn minst verwarrende tijden zijn voor de meer links georiënteerde mens. Waren gematigde linkse mensen vroeger doorgaans sociaaldemocratisch, zo worden ze tegenwoordig aangeduid als aanhangers van de ‘liberale democratie’ – een betiteling die tot voor kort vooral met de VVD werd geassocieerd – bepaald geen links bolwerk. Maar sinds het (rechtse) populisme in een bizar tempo accelereert, wordt het politieke spectrum overhoop gehaald. Wat ‘vroeger’ rechts was, is nu ‘links’, ten minste in de ogen van (rechtse) populisten.

Sinds de val van ‘de Muur’ in 1989, kenmerkt onze ‘liberale democratie’ zich door het internationalisme, dat weer zijn uitwerking vindt in globalisering, (massa)-immigratie en het strikt naleven van de mensenrechten. De liberale democraten willen graag rekening houden met de belangen van alle ‘stakeholders’, met andere woorden alle deelnemers aan het mondiale sociaaleconomische stelsel.

De ultieme uitwerking van ‘betrokkenheid voor iedereen’ is de G20 die in feite de vroegere G7 heeft vervangen en waarmee het Westen een deel van zijn overwicht afstaat. Versimpeld gesteld: hiermee wordt rekening gehouden met de belangen van iedereen op de wereld. Het gevolg is dat het complexer wordt voor westerse overheden om besluiten te nemen. Tegelijkertijd ontstaat bij het publiek de indruk dat westerse overheden besluiteloos zijn. De Syrische burgeroorlog en de Griekse eurocrisis zijn hiervan voorbeelden. Als populisten deze ‘uitwassen’ aanklagen pareren de ‘liberale democraten’ door te stellen dat populisten slechts simpele oplossingen aandragen voor complexe problemen – en dat dit niet werkt.

En nu dan president Trump. Hij zwiept het perspectief van ‘rekening houden met iedereen’ naar ‘America first’. In plaats van pakweg tien belangen, hoef je nog maar met één belang rekening te houden. En zie daar, de beleidsmaatregelen buitelen over elkaar heen. Nu maar afwachten of deze ‘versimpeling’ een positief effect scoort. En ik kan mij goed voorstellen dat de ‘liberale democraat’ nog het meest bevreesd is voor dit positief effect.