Actualiteit als kwelgeest

19 december 2015. Als je een boek schrijft, kan de actualiteit een kwelgeest worden. Ik maak dat nu mee terwijl ik, samen met coauteur Mariska aan het boek ‘Verkoold Verleden’ (werktitel) schrijf. In deze thriller komt een politicus voor die een raketachtige carrière doormaakt. Dit vanwege zijn aansprekende oplossingen voor de grote problemen van het moment. Zo komt hij met een onconventionele en voor het kiezerspubliek verbluffende aanpak van de massa-immigratie, waarbij rekening wordt gehouden met de belangen van Nederland en die van immigranten. De politicus trekt daarmee een groot deel van het gedesoriënteerde kiezersvolk naar zich toe en koerst af op een voor Nederland ongekende verkiezingsoverwinning.

Maar nu komt het. Vanwege de momenteel oplaaiende vluchtelingencrisis lijkt het erop dat Nederlandse politici en EU-bestuurders gedwongen zullen worden tot onconventionele ingrepen. Met angst en beven staar ik naar nieuwsuitzendingen op televisie en denk: als ze maar niet op de proppen komen met Mariska’s en mijn ideeën (die nog in het boek moeten worden verwerkt). Daarmee zou in 1 klap de in het boek voorkomende, verbluffende politieke oplossing veranderen in een saaie dooddoener. Mij bekruipt hierdoor een ongemakkelijk en opgejaagd gevoel. Onze verzinsels, onze gedachtevorming dreigen te worden ingehaald door de actualiteit! Het fictieve wordt opeens omgezet in realiteit en verliest acuut zijn glans. Een grommend ‘beest’ zit ons op de hielen. Met zijn hete adem in onze nek maant het ons om op te schieten, om sneller te schrijven, stress dus…

Kwelgeest2
Kwelgeest actualiteit, bron: oude ansichtkaart

Dit is tot nu toe de ergste worsteling die ik heb gehad met de actualiteit. En het komt bovenop op de negatieve gevolgen die de actualiteit toch al voor een schrijver heeft. Zo kan een compleet boek – bijvoorbeeld – binnen drie jaar hopeloos verouderd zijn. Tenslotte is er ook zoiets als het natuurlijke verslijt van je onderwerp en / of het woordgebruik. Vlak voor de publicatie van mijn boek ‘De Verborgen Schaduw’ werd ik erop gewezen dat het boek maar net op tijd uitkwam. ‘Hoezo?’ was mijn reactie en ik kreeg als antwoord: omdat de interesse in het thema WO2 snel afkalft – de oorlogsgeneratie sterft immers uit en daarmee het gros van de lezers van ‘De Verborgen Schaduw‘.

Wellicht de hamvraag in samenhang met het ‘risico’ actualiteit: hoe voorkom je dat de actualiteit je boek / verhaal irrelevant maakt? Helaas, het antwoord is: het is – in principe – niet te voorkomen. Je kunt proberen om tijdloos te schrijven door bijvoorbeeld gebruik te maken van een tijdloos onderwerp. Maar zoiets bestaat eigenlijk niet of het moet gaan om een thema dat uitpakt als een dauerbrenner (uit het Duits: iets waarop voortdurend de aandacht gevestigd is). Die vondsten zijn op zijn minst dun gezaaid. En anders is het gewoon een kwestie van geluk hebben of zo je wilt, een kwestie van geduld. ‘De Verborgen Schaduw’ is hier een voorbeeld van. De aandacht voor het onderwerp WO2 mag dan vervagen, de interesse voor het thema Oekraïne (vanwege de Oekraïnecrisis en het vliegtuigongeluk MH17) is helemaal opgebloeid. Op die manier beleeft ‘De Verborgen Schaduw’ toch nog een tweede verkooppiek. Geef dus nooit op 😉